Во динамичниот и постојано променлив бизнис свет, компаниите се соочуваат со зголемена конкуренција, технолошки предизвици и сè поголеми очекувања од своите вработени и клиенти. Компаниите во Македонија кои можам да речам се сеуште во зародиш да станат вистински компании од eвропски или светски ранг и те како имаат сериозна потреба за развој во секој поглед. Познато ни е дека како народ одлично се снајдовме во оние работи на далечина и покажавме дека можеме да понудиме квалитетен кадар, но тоа само како поединци.
Пишува: Павле Зимбаков, сопственик на Know How Training Provider
За да можеме да се профилираме како професионалци во бизнис светот потребно е уште многу, а можеби најмногу е потребно во делот на успешно лидерство и менаџирање.
Би рекол дека ефективното лидерство и менаџмент стануваат клучни фактори за успех. Особено во Македонија, каде што голем дел од компаниите се наоѓаат во процес на трансформација, модернизација и интернационализација, потребата од обучени и развиени лидери никогаш не била поактуелна и по потребна.
Раководителите и менаџерите мора да поседуваат не само технички и оперативни вештини, туку и вештини за водство, комуникација, носење одлуки, градење тимови и развој на организациска култура базирана на почит и доверба.
Ќе го споменам ИТ светот, ИТ компаниите кај нас. Имаме одлични ИТ компании и ИТ професионалци кои рамо до рамо работат и ја докажуваат својата стручност со колегите од целиот свет, но тоа се технички вештини. Во даден момент доаѓаме до ситуација која тие ИТ компании растат по обем на човечки капитал и потребно е (најчесто од внатре) да се постави структура, а со тоа и да се постават тим лидери, раководители, менаџери.
Тука веќе наидуваме на проблем, имаме ултра одлични професионалци кои покажале и интерес и грижа за работата, но кои се слаби со оние вештини кои сега во новата или додадената улога им недостасуваат.
Јасно ни е на сите, не е исто да се работи на 5 монитори во исто време и со 5 луѓе во исто време. Има разлика. Работата со 5 монитори лесно ја контролира секој ИТ професионалец, работата со 5 луѓе за да биде контролирана потребни се и други вештини освен знаење од ИТ областа.
Лидерството е способноста да се инспирираат и водат луѓето кон заеднички цели. Разликата помеѓу лидер и менаџер е добро позната: менаџерите управуваат со процесите и ресурсите, додека лидерите водат луѓе. Но, во реалноста на современите компании, овие две улоги не се раздвоени – успешниот менаџер мора да биде и ефективен лидер.
Добро лидерство го поттикнува ангажманот кај вработените, ја зголемува нивната мотивација и го подобрува целокупното задоволство на работа.
Истовремено, ја унапредува продуктивноста и ја намалува флуктуацијата на кадар. Компаниите што инвестираат во развој на лидерски капацитети ги надминуваат конкурентите не само по раст на профитот, туку и по стабилност и одржливост на работењето.
Карактеристиките на компаниите кои вложуваат во развој на вработените се зголемено задоволство за работа, зголемен профит, зголемена мотивација кај вработените, зголемена продуктивност и намалена флуктуација на вработени.
Па не е малку нели?
Доволно е да се заштитиме од голема флуктуација на вработени кое како појава во компанијата креира незадоволство и кај оние кои остануваат на работа.
Важен е континуираниот развој преку докажани програми
Ако го ставиме акцентот на Лидерско Менаџерските програми за развој на вештини важно е внимателно да се одбере вистинската програма. Еден ден обука за лидерство не прави лидери, можеме колку сакаме да замижуваме и да се убедуваме дека такво нешто ќе не поправи и подобри.
Во Македонија веќе постојат бројни примери на компании од различни индустрии кои имплементирале одлични програми за развој на лидерски и менаџерски вештини. Компании кои имплементирале програми кои имаат континуитет.
Добрите програми кои носат резултат, спроведени од домашни обучувачи кои го познаваат опкружувањето, менталитетот, даваат конкретни резултати во делот на подобрена интерна комуникација, поконзистентно носење на одлуки, појасна визија и стратегија, подобро управување со промените, успешно креирање на култура на меѓусебна доверба и почит во компанијата и др.
Програмите што даваат најголем ефект се оние што се практично ориентирани, вклучуваат реални студии на случаи, симулации и интерактивни модули и секако најважно програми кои се сеопфатни и буквално ги водат учесниците на обуките низ целиот процес на стекнување на сите потребни лидерско менаџерски вештини.
Таквите програми не се еднократни, туку се дел од континуиран процес на учење и развој. Континуитетот е суштински – лидерските вештини се развиваат преку постојана работа, евалуација, менторство и повратна информација.
Клучни компоненти на ефективна програма
Една целосна и ефикасна програма за лидерски и менаџерски вештини треба да ги опфаќа минимум следниве елементи:
- Препознавање на стиловите на комуникација – Секој вработен комуницира на различен начин. Добриот лидер умее да ги препознае овие стилови и да се прилагоди со цел поефикасна комуникација, минимизирање на конфликти и градење доверба. Преку персонализирана комуникација многу полесно можеме да ги мотивираме вработените. Битно е да знаеме да комуницираме еден на еден и многу на многу.
- Систем за носење одлуки – Лидерот треба да владее со техники за носење одлуки. Кога сме лидер не можеме секогаш одлуките да ги носиме сами. Во најголем дел од случаевите за секоја одлука ни се потребни луѓето од тимот. Секоја одлука треба да биде базирани на податоци и информации кои ги разменуваме меѓу себе, анализа на ризик, достапност на ресурси за реализирање на донесената одлука итн.
Одлуките не треба да се носат интуитивно, туку стратегиски, со јасна проценка на влијанијата.
- Имплементациски модел – Лидерството не е само визија, туку и акција. Обуките мора да вклучат модели за имплементација на стратегии и проекти, следење на резултати и прилагодување на плановите според реалноста. Клучно за секоја добро донесена одлука е да следи одлична имплементација, во спротивно џабе сме донеле супер одлука ако имплементацијата на истата не е успешна.
- Градење на организациска култура базирана на почит и доверба – Вистинскиот лидер го поставува тонот на организацијата. Да се изгради култура на Взаемна доверба и почит во една организација претставува клучот за успех.
Лидерите во секоја компанија треба преку сопствен пример, тој или таа да промовира вредности како почит, отвореност, транспарентност и взаемна поддршка. Организациите со силна култура имаат пониско ниво на конфликти и поголема ефикасност.
- Менторство и коучинг – Дел од секоја сериозна програма треба да биде менторството. Новите лидери треба да учат од поискусните, додека искусните треба да имаат можност да го рефлектираат својот стил и да добијат повратни информации.
- Оценка и повратна информација – Програмата треба да вклучува јасен систем за мерење на напредокот на учесниците и да обезбеди редовна повратна информација со цел постојано подобрување.
Обуките не се трошок – тие се инвестиција. Ова е нешто кое што компаниите во Македонија треба еднаш за секогаш да го разберат.
Компаниите често гледаат на обуките како на трошок, особено во време на економска нестабилност. Но, реалноста покажува спротивното – компаниите што редовно вложуваат во развој на своите лидери имаат поголема продуктивност, понизок процент на напуштање на работа, подобар имиџ и поголема конкурентност.
Во една прилика во разговор со големиот гуру за менаџмент Др. Исак Адижес на тема вложување во човечки капитал за време на криза тој ми рече „Треба да се зголеми влогот во обуки во таков момент. Треба да бидеме подготвени да го дочекаме крајот на кризата. Ако заврши кризата како што и завршува секоја криза, а ние не сме подготвени ќе заостанеме зад конкуренцијата и ќе си се впуштиме во нова криза која сами сме си ја креирале.“
Според искуствата, секој денар вложен во лидерски развој се враќа повеќекратно преку подобрени перформанси, иновации и задоволство на вработените.
Во Македонија, има се повеќе примери на успешни компании кои токму преку вакви програми создале генерација нови лидери кои ја трансформираат својата работна средина. Особено во сектори како ИТ, фармација, производствена индустрија, меѓународен транспорт и финансии, лидерските обуки треба да бидат стандардна практика.
Лидерството не е САМО талент
Лидерството не е талент резервиран за мал број луѓе – тоа е вештина што може да се научи, развие и усоврши. Во Македонија, каде што организациите се соочуваат со предизвици поврзани со задржување на таленти, воведување иновации и зголемување на продуктивноста, развојот на ефективни лидери е клучот за долгорочен успех.
Преку проверени и сертифицирани програми, компаниите можат да создадат силни, стабилни и инспиративни тимови кои ќе бидат двигатели на промени. Потребно е стратегиско размислување, долгорочна визија и подготвеност за инвестирање – но резултатите се повеќе од вредни.
Затоа, стекнувањето на лидерски и менаџерски вештини не треба да се гледа како избор, туку како неопходност за секоја компанија што сака да биде конкурентна и одржлива во иднината.
