По речиси 18 години во системите на големи мултинационални компании и повеќе од 6 години како партнер-консултант во компании во Македонија и Балканот, постои една слика што постојано ми се повторува:
Компаниите сакаат развој, успех и стабилност – но немаат реален, функционален и добро структуриран бизнис план.
И не зборуваме за „ексел табела со желби“, туку за вистински, оперативен план, базиран на анализи, бројки и трендови. План со јасни цели, кој ги мери резултатите на месечно ниво (особено финансиските), служи како „патоказ“ за сите сектори – а не само за директорот – и ги вклучува луѓето, бројките и пазарните движења.
Пишува: Дејан Ваневски, Партнер „АПОД Солутионс“/„ПАВ Тривити“
Жалната реалност е дека многу компании, особено од FMCG секторот (но не само тие), или воопшто немаат бизнис план или тој е сведен на декларативни цели и неколку PowerPoint слајдови. А кога ќе дојдат проблемите – сите се изненадени.
„Ќе видиме што ќе правиме“ не е стратегија.
„Ќе се снајдеме“ не е модел на работа.
Голем дел од компаниите функционираат со т.н. go with the flow пристап – се потпираат само на претходно искуство, краткорочни решенија и импровизација. Притоа, ги игнорираат пазарните сигнали, стратегијата на конкуренцијата, развојот на новите технологии и глобалните трендови во индустријата, кои мора – и можат – да се прилагодат на локалниот контекст.
Резултатот? Компаниите се соочуваат со низа проблеми што имаат корен во слабо (или никакво) планирање:
- Проблеми со оперативен кеш (cash flow)
- Одлив на најдобрите луѓе
- Изгорени луѓе и нефункционални тимови
- Реактивен менаџмент – гасење пожари наместо управување
- Заробени пари во „спорообртни“ залихи или непродуктивни инвестиции
- Недоволно ресурси за акција во клучни моменти
- „Силосно“ работење и недоволно усогласување меѓу секторите
- Финансиски извештаи што се гледаат еднаш годишно (ако се гледаат), или само преку состојба на сметка
- Прекумерни трошоци и предоцна реакција заради отсуство на месечен биланс на успех (P&L) и анализа план во однос на реализација по сите ставки – приходи, трошоци, добивка
Планирањето е процес, не табела
Она што искуството го покажа како ефикасен модел за справување со овие предизвици е Интегрирано бизнис планирање (Integrated Business Planning – IBP). Овој пристап значи:
✔ Поврзување на стратегијата со секојдневното оперативно работење
✔ Усогласување меѓу клучните сектори – продажба, финансии, логистика, HR...
✔ План што се следи, ажурира и ревидира на месечно ниво (revision & rolling forecast)
✔ Јасна динамика на состаноци и структура на извештаи
✔ Здрави дискусии и креативност со активно вклучување на луѓето во носење одлуки
✔ Навремено и флексибилно прилагодување кон промените на пазарот
Но, спроведувањето на IBP не е лесен чекор. Од компаниите бара зрелост и храброст за:
- Промена во начинот на размислување на менаџментот (сопственици и топ менаџмент тим)
- Надминување на застарени системи и принципи – „Ние вака работиме отсекогаш“
- Инвестирање во ERP системи и аналитички алатки
- Регрутирање и вмрежување со вистинските таленти и компетентни партнери
- И многу важно – континуирано градење на вработените и нивните компетенции, особено во областа на финансии, познавање бизнис и стратешко размислување
Компаниите што вложуваат во развој на своите тимови и што редовно ги следат перформансите – не само финансиските, туку и оперативните и човечките – стануваат резилиентни, креативни, агилни и фокусирани на долгорочен успех.
Почетокот е во вистината
Започнете со искрена, реална анализа. Да не се лажеме себе си!
- Каде сте сега?
- Колку од вашите планови се реално издржани, а колку се само „желби“?
- Дали финансиските резултати ги следите и управувате со нив редовно или ги гледате дури на крајот од годината?
Немојте да градите иднина само врз основа на интуиција.
Градете ја врз основа на податоци, знаење, стратегија и развој на луѓето – data driven decisions.
Да се освестиме...
Планирањето не е луксуз за големите корпорации. Тоа е неопходност за секоја компанија што сака предвидливост, стабилност, управливост и контрола.
Во време кога пазарот и условите на работење се менуваат побрзо од било кога, она што денес е „доволно добро“ – утре може да биде фатално задоцнето.
ТРИ ПРАШАЊА ШТО СЕКОЈА КОМПАНИЈА ТРЕБА ДА СИ ГИ ПОСТАВИ ДЕНЕС:
Дали имаме јасен, структуриран бизнис план што ја поврзува стратегијата со секојдневното оперативно работење?
(А не само табела со желби и бројки...)
Ги следиме ли финансиските резултати – вклучително и билансот на успех (P&L) – на месечно ниво?
(И разбираме ли зошто нешто е под или над план? Знаеме ли кој и како носи одлуки?)
Дали активно инвестираме во развојот на нашите луѓе – не само технички, туку и во стратешки и лидерски вештини?
(Бидејќи план без компетентен тим е само лист хартија.)
Ако сакате вистински да напредувате, време е да престанете со „ќе се снајдеме“ и да започнеме со свесно планирање и управување со работењето.
.webp&w=1920&q=100)